IPB

Welcome Guest ( Log In | Register )


javakhkmedia.com
> Վահե Սարգսյան, ՊԱՏՐԱՆՔԻ և …
Vahe_Sargsyan
post Jul 28 2008, 02:00 PM
Post #1


Member
**

Group: Members
Posts: 148
Joined: 4-July 08
Member No.: 22137



Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա.
ՊԱՏՐԱՆՔԻ և ԻՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ԽԱՉՄԵՐՈՒԿՈՒՄ
Վահե Սարգսյան
“Միտք” վերլուծական կենտրոն
28/07/08 թ.
http://www.mitq.org/?l=arm&id=14&news=1084

Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի վերջին դեպքերը եկան “եզրափակելու” այդ տարածաշրջանում հայ ժողովրդի կրած պարտությունների և ձախողումների քսանամյակը. տարածաշրջանը դանդաղ, բայց հաստատուն բռնել է վայրէջքի ուղին:
Տարածաշրջանի բնակչությունը/հայությունը քսանամյա իր “զարթոնքի” շրջանում (1988-2008թթ.) հաղթանակ չտարավ և ոչ մի բնագավառում: Տնտեսական, հոգևոր-մշակութային, ժողովրդագրական, և, ամենակարևորը` քաղաքական ասպարեզներում կան նույն հիմնախնդիրները և շարունակում են խորանալ այն նույն ձևով, ինչպես քսան տարիներ շարունակ: Ինչն է այս ամենի պատճառը/պատճառները: Դրանք մի քանիսն են և բոլորին պարզ: Որոնք, ցավոք, քսան տարիներ ի վեր չկարողացան ըմբռնել մեր շրջանակները:
Քսան տարիների ընթացքում տարածաշրջանում այդպես էլ չձևավորվեց միասնական պայքարի հայեցակարգ: Այստեղի գործիչ-ներկայացուցիչները այդպես էլ չկարողացան հասկանալ հարցի էությունն ամբողջովին: Վերջիններիս մեծամասնությունը ծանոթ չի եղել և չէ տարածաշրջանի պատմական անցյալին ու անգամ աշխարհագրական ճշգրիտ սահմաններին: Վերջիններիս մոտ մշտապես առկա է եղել Վրաստանի պետական իշխանություններին ծառայելու անհագ մոլուցքը: Հանուն սեփական աթոռի` օրինաչափ երևույթ է եղել միմյանց դավաճանելն ու վարքաբեկելը. ազգային մտածելակերպից ու կրթությունից զուրկ այս մարդկանց գործելակերպը Վրաստանին մշտապես հնարավորություն է տվել տարածաշրջանում ազատորեն իրականացնելու ցանկացած գործողություն:
Քսան տարիների ընթացքում տարածաշրջանում այդպես էլ չձևավորվեց միասնական պահանջ, որը կդրվեր Վրաստանի առջև: Առանձին գործիչ կամ այդպիսիք կոչեցյալների ներկայացվող պահանջներից գրեթե բոլորը` առանց բացառության, հակասել են միմյանց: Տարածաշրջանը մշտապես կռվախնձորի առարկա է եղել հենց իրենց` այսպես կոչված մի քանի գործիչների միջև: Այսպիսի պայմաններում Վրաստանի կողմից իրականացվել են բազմապիսի հակայակական օրինագծերի ու որոշումների իրագործումներ, 1994թ. հուլիսին` Սամցխե-Ջավախք նահանգի ստեղծումով տարածաշրջանի մասնատումն ու Ծալկայի անջատումը վերջինիցս, Ախալցխայի ու Ծալկայի, այժմ նաև` ամբողջ տարածաշրջանի զանգվածային վրացացումը և այլն: Այս ամենին որպես հակաքայլ ի հայտ են եկել վերոնշյալ մի քանի աղիողորմ ու հակասական նամակ-գրությունները: Իսկ այդպիսիներից շատերի ճակատագրի մասին անգամ նամակագիրները չեն էլ հետաքրքրվել:
Քսան տարիների ընթացքում տարածաշրջանում այդպես էլ չձևավորվեց մի կազմակերպություն/շարժում, որը ներկայացներ տարածաշրջանի հայության բոլոր շերտերի ներկայացուցիչների միասնական շահերը. Վրաստանի կողմից այդպիսիք պառակտվել ու ոչնչացվել են տեղում, և հենց իրենց` տարածաշրջանի հայության կամ այդպիսի կազմակերպությունների ներկայացուցիչների կողմից:
Քսան տարիների ընթացքում այդպես էլ Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի սփյուռքը չհասկացավ, որ տարբեր երկրներում ու հատկապես ՌԴ-ում սեփական հիմնարկ ձեռնարկությունները շատացնելը բացի ստամոքսային հանգստությունից ոչինչ չի տալու իրենց: Չհասկացավ, որ հայրենիքում ներդրումներ չանելը մի օր բերելու է այդ նույն հայրենիքի կորստյանն ու իրենց` որպես հայերի, հոգևոր գոյության սպառմանը: Չհասկացավ, որ տարածաշրջանում չեն “անմահանում” եկեղեցիների ու պապենական մատուռների վրա տասնյակ հազարավոր դոլարներ “ներդնելով”, դրանցում յոթ տարին մեկ անգամ այցելելով ու հանուն մեղքերի թողության մոմ վառելով: Չհասկացավ, որ Մոսկվայի գիշերային ակումբների ու ռեստորանների մի անգամվա այցելության վատնած գումարով հայրենիքում կարելի էր մշակույթ զարգացնել, կազմակերպել տեղի երիտասարդությանը: Չհասկացավ, որ հայրենակիցներին աշխատատեղով հարկավոր է ապահովել ոչ թե ՌԴ-ում, այլ հայրենիքում: Չհասկացավ, որ ՀՀ-ում Սամցխե-Ջավախք-Ծալկայի կարոտը քաշելը և վերջինիս կորուստը ողբալը աններելի է:
Քսան տարիների ընթացքում տարածաշրջանում այդպես էլ չհասունացավ քաղաքական միտքը. դա չթելադրվեց նաև Հայաստանի Հանրապետության կողմից: Վերջինս նույնպես ոչինչ չարեց մղելու տարածաշրջանը ինքնակազմակերպման: ՀՀ-ի անցյալ ու ներկա իշխանությունների կողմից իրականացված քաղաքականության շնորհիվ տարածաշրջանը մղվեց պասսիվության, որի հետևանքով Սամցխե-Ջավախք-Ծալկան սուբյեկտից վերջնականորեն վերածվեց օբյեկտի, շատ դեպքերում այդ ամենը իրականացնելով Վրաստանի հետ փոխհամաձայնեցված:
Քսան տարիների ընթացքում ինչպես տարածաշրջանի, այնպես էլ Հայստանի Հանրապետության հասարակական-քաղաքական շրջանակներում այդպես էլ գերիշխող մնաց այն տխրահռչակ ու չարչարկված տեսակետը, որ տարածաշրջանը պետք է ինտեգրվի Վրաստանին, այլ ոչ թե ինքնակազմակերպվի ու դառնա միասնական բռունցք. “երկրորդ ճակատ” հասկացողության նկատմամբ տիրող վախի զգացողությունը տարածաշրջանը հասցրեց դժոխային անդունդի եզրին:
Քսան տարիների ընթացքում ՀՀ արտաքին քաղաքականության մեջ այդպես էլ չմբռնեցին, որ ուժեղ ու կազմակերպված տարածաշրջանը միայն կարող է երաշխիքը լինել արտաքին աշխարհ անխոչընդոտ ելքի: Չմբռնեցին, որ տարածաշրջանով դեպի Բաթում ծով դուրս գալը մի քանի անգամ էժան ու արդյունավետ է, քան այժմ Փոթիից ամբողջ Վրաստանի տարածքով ու ադրբեջանաբնակ շրջաններով բեռների տեղափոխումը ՀՀ: Չմբռնեցին, որ Վրաստանը թուրք-ադրբեջանական թելադրանքով ու պարտադրանքով ամեն վայրկյան կարող է վերջնականորեն փակել ՀՀ-ի` դեպի արտաքին աշխարհ ելքը, երբ շուտով տարածաշրջանի վերջին հայ բնակիչը լքի իր հայրենիքը:
Այս ամենի արդյունքում Վրաստանը շարունակում է գրանցել հերթական իր հաջողությունը: Տարածաշրջանում տեղացի պաշտոնյաների ու “շահագրգիռ” այլ կողմերի միջոցով հեշտ ու հանգիստ հրահրելով հերթական սադրանքը` տարածաշրջանը կրկին վերածեց խաղադաշտի: Մոտավորապես նույն ծրագիրն ու գործողությունների շարքն է իրականացվում Ջավախքում այժմ, ինչը` 2006թ փետրվար-մարտին Ծալկայում, երբ սպանվեց հայազգի երիտասարդ Գևորգ Գևորգյանը: Այս ամենը ցույց են տալիս մեկ բան, որ տարածաշրջանը դեռևս պատրաստ է ելնելու ոչ թե Վրաստանի դեմ, այլ ինքն իր դեմ, ինչին այդքան ձգտել է հասնել Վրաստանը:
Վրացական հրահրոցների հողի վրա կատարվող և արդեն սովորական դարձած սպանությունների նկատմամբ` անկախ այդ սպանությունների անձնական կամ կրիմինալ հողի վրա տեղի ունենալուց, տարածաշրջանի բնակչության ցուցաբերած ներկա անտարբերությունն ու հարաբերական հանգստությունը, սեփական ծոցում` հայրենի հողի վրա վրացական գործողություններ ու սադրանքներ իրականացնողների ու դրանց ընթացք տվող այլ ուժերի հանդեպ անտարբեր ու հանդուրժող կեցվածքի դրսևորումները, իր ազգակիցների ձեռքով սեփական ծոցում` հայրենի հողի վրա կալանավայրի կառուցման փաստը, Վրաստանի կողմից տարածաշրջանում վրացական որբանոցների, Նինոծմինդայի Փոկա և Սաղամո գյուղերում, ինչպես նաև Ախալքալաք քաղաքում և այլուր հոգևոր կենտրոնների քողի տակ ռազմավարական կետերի ամրակայման, Նինոծմինդայի, Ծալկայի և տարածաշրջանի այլ վայրերում աջարական տարրի անարգել ծլարձակումը, Ախալցխայի (Սամցխեի) վրացացման, այժմ նաև` թուրքացման փաստերը ցույց են տալիս, որ հայությունն արդեն հասել է բարոյազրկման ու հանդուրժողականության գագաթնակետին, որին այլևս չի մտահոգում սեփական հայրենիքի ճակատագիրը, որն այլևս ժամ առաջ մտածում է լքելու այն և սեփական անվտանգությունը որոնելու Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանից դուրս:
19-րդ դարի վերջին ու 20-րդ դարի սկզբներին հայ ժողովուրդը մոտավորապես նույն կերպ կորցրեց Արևմտահայաստանը, հերթական պատմական փուլում նաև` Նախիջևանը:

Go to the top of the page
 
+Quote Post
 
Start new topic
Replies
Vahe_Sargsyan
post Oct 23 2009, 11:39 AM
Post #2


Member
**

Group: Members
Posts: 148
Joined: 4-July 08
Member No.: 22137



Ջավախքի վրացականացման նոր ռազմավարություն
կամ
ՈԿԿ-ներից դեպի մշակութային մեկուսացում

Վահե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

22.10.2009թ.

Բազմիցս ենք անդրադարձել Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա (Ջավախք) հայկական տարածաշրջանի հասարակական-քաղաքական կյանքում մեծ դերակատարում ունեցող կազմակերպություններին, վերջիններիս գործառույթներին և այլն։ Խոսքը հիմնականում վերաբերում է բազմաթիվ այն ոչ կառավարական կազմակերպություններին, միություններին, հասարակական կազմակերպություններին, որոնք ստեղծվել և այս կամ այն կերպ գործում են Ջավախքում։
Ջավախքն իրավամբ չի գտնվում քաղաքական զարգացումների դաշտում։ Արդարացի պատճառներով երբեք իր վրա չկրելով վրացական քաղաքական – հասարակական ազդեցությունները, տարածաշրջանը երբեք չի ընկալել վրացական որևէ կուսակցության կամ քաղաքական կազմակերպության գործունեությունը, և ներկայումս ևս կարելի է խոսել տարածաշրջանում վերջիններիս սոսկ ձևական գոյության, սակայն ոչ՝ գործունեության մասին։ Վերջիններս ձևականորեն բացվում են ընտրությունների պահին, անտարբեր ազգաբնակչությունն այդպես էլ անհաղորդ է մնում վերջիններիս հետ։ Վրաստանն իրավականորեն արգելեց հայկական կուսակցությունների գոյությունը։ Ելնելով այս հանգամանքներից՝ կարելի է եզրակացնել, որ վերոբերյալ հասարակական կառույցները Ջավախքում միակ բջիջներն են, որոնց բախտ է վիճակված տնօրինելու ջավախահայության քաղաքական ու քաղաքացիական գիտակցությունը։
Լինելով հայկական տարածաշրջան և գտնվելով Վրաստանի՝ ազգային փոքրամասնությունների նկատմամբ տարվող հակասական քաղաքականության ազդեցության տակ, հարկ էր, որ Ջավախքում ՀՀ-ի և սփյուռքի անմիջական մասնակցությամբ ձևավորվեր հայ ազգաբնակչության ազգային ոգին, հայրենական պատմությունը, պատմական աշխարհագրությունը, լեզուն, կրոնական գիտելիքների իմացությունը վառ պահող և զարգացնող ինստիտուցիոնալ մի կուռ համակարգ։ Նախախորհրդային 2-3 տարիներին (1918-1921թթ.) տարածաշրջանը համարվել է անկախ ՀՀ-ի փաստացի տարածք, և պատահական չէր, որ ծնունդով ախալքալաքցի ՀՀ առաջին վարչապետ Հ. Քաջազնունին արտասահմանից ստացված օգնության համապատասխան մասն ուղղորդում էր Ջավախք։ Խորհրդային շրջանում իրադրությունն այլ էր։ Վերոնշյալ համակարգի ձևավորումը պետք է տեղի ունենար խորհրդային համակարգի փլուզմանը զուգընթաց, ավարտին հասնելով երկրների անկախացման սկզբնական տարիներին։
Ջավախքում հասարակական – քաղաքական կազմակերպությունները, շարժումներն ու միությունները 1990-ական թվականներին, լինելով թույլ, պառակտված, հիմնվելով ոչ թե կոնկրետ մշակված հայեցակարգի, այլ՝ քաոսային և պահի տակ ծնված սիրողական ցանկությունների վրա՝ հասան ոչնչի։ Այս հարցում մեծ էր, իհարկե, ՀՀ-ի կրավորական, պասսիվ պահվածքը, սակայն, ջավախքյան գործիչների շրջանում քաղաքական մտքի բացակայությունը, Ջավախքի մասին պատմաքաղաքական, աշխարհագրական, ռազմաստրատեգիական գիտելիքների թերի իմացությունը ստիպում էր վերջիններիս գործելու խիստ կաշկանդված, ոչ համակարգված կերպով։ Վերջին այս պատճառներն, իհարկե, որքան սուբյեկտիվ են, նույնքան և օբյեկտիվ։ Այդուհանդերձ՝ մինչ 1990-ական թվականների ավարտը Ջավախքի այսպիսի կազմակերպությունները եղել են բավականին ակտիվ։ Բավական է նշել մի քանի օրինակներ, երբ Ջավախքում այս ընթացքում մի քանի անգամ արգելվեցին վրացական զորաբաժանումների տեղակայումները, երկու անգամ փորձ արվեց անցկացնելու ինքնավարության հանրաքվե, կիրառման չդրվեցին Թիֆլիսի կողմից ընդունված մի շարք չարաբաստիկ օրենքներ։
1990-ական թվականների վերջերից Վրաստանն անցավ նոր մարտավարության, երբ Ջավախքում տեղի ունեցող գործընթացները սկսվեցին վերահսկվել Թիֆլիսի և Երևանի կողմից փոխպայմամանվորված։ Շուտով այդ նպատակով Երևանում հիմնվեց նաև «Վիրահայերի միասնություն» հայ-վրացական ծրագիր-կառույցը։ Ջավախքում գոյություն ունեցող առանց այդ էլ թույլ կազմակերպությունները, առանձին անձինք չդիմանալով երկկենտրոն այսպիսի քաղաքականությանը, կարճ ժամանակ անց փաստացի դադարեցին գործելուց։ Արդյունքում Ջավախքում իր դիրքերն արագորեն ամրապնդեց Վրաստանը՝ 2003թ. հետո նոր թափով տեղեկան և արտասահմանյան միջոցներն ուղղելով տարածաշրջանում հայկական գործոնի ջլատմանը, երբ «ինտեգրման» տխրահռչակ քաղաքականությունը տարածաշրջանը կարճ ժամանակում լցրեց հարյուրավոր օտարածին կազմակերպություններով։ ՀՀ-ն 1998-2008թթ. Ջավախքում գործեց ոչ թե առանձնաբար և տեղի հայության ազգային շահերից ելնելով, այլ՝ Վրաստանի հետ փոխպայմանավորված, գտնվելով կոմունիկացիոն կախվածության վրացական սրի ազդեցության տակ։ Ջավախքում այս ընթացքում ծնունդ առած որոշ կազմակերպություններ, քաղաքական միավորումներ կամ չունեցան գործողությունների շարունակական ընթացք, կամ անողոքաբար ճնշվեցին Թիֆլիսի կողմից։ Այսպիսով՝ ներկայումս Ջավախքում քաղաքական գործընթացների վակուում է, այնտեղ ամբողջովին Վրաստանն է՝ իր բոլոր ուժերով, պետական մեխանիզմներով ու ինստիտուտներով։ Հատուկենտ հայկական կազմակերպություններ գործունեությունը սահմանափակվում է միայն այս կամ այն խնդրի մասին արված հայտարարություններով։
Այս ամենին զուգընթաց՝ Ջավախքում ներկայումս ընթանում է մեկ այլ՝ այսպես կոչված «անցումային» գործընթաց։ Մինչ այս հանգամանքը բացատրելը հարկ ենք համարում բերելու մի քանի վիճակագրական տվյալներ. ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագրերի կողմից հրապարակված թվերի համաձայն մինչ այժմ Ջավախքի 6 նախկին շրջանների տարածքում (բացառյալ Ծալկան) գործում էին շուրջ 152 ոչ կառավարական կազմակերպություններ (այսուհետ՝ ՈԿԿ) (Ախալցխայի քաղաքապետարան՝ 77, Ախալքալաքի քաղաքապետարան՝ 23, Ասպինձայի քաղաքապետարան՝ 9, Բորժոմի քաղաքապետարան՝ 15, Ադիգենի քաղաքապետարան՝ 14, Նինոծմինդայի քաղաքապետարան՝ 14)։ Նշյալ ՈԿԿ-ները, որոնց տեղաբաշխումն ու թվային անհամաչափությունն արդեն ինչ-որ բան ասում է (համապատասխանաբար 46.134 և 60.975 բնակչություն (2002թ.) ունեցող Ախալցխայի և Ախալքալաքի քաղաքապետարաններում (մունիցիպալիտետ, խոսքը խորհրդային ժամանակահատվածի «շրջան» վարչատարածքային հասկացության մասին է)՝ բերված թվերի համաձայն գործում են համապատասխանաբար 77 և 23 ՈԿԿ-ներ)։ Անհամաչափ է նաև ՈԿԿ-ների ազգային պատկանելությունը. 28.473 (62%) վրացի և 16.879 (37%) (2002թ.) հայ բնակչություն ունեցող Ախալցխայի քաղաքապետարանում, ուր գործող 77 ՈԿԿ-ներից հայկական են ընդամենը 8-ը (նշված 8 կազմակերպություններից 2-ի՝ Ախալցխայի երիտասարդական կենտրոնի և «Շառլ Ազնավուր» բարեգործական կազմակերպության ղեկավարները, ձերբակալվելով 2009թ. սկզբին, ներկայումս գտնվում են խիստ վերահսկողության տակ)։
Հետաքրքրական է, որ ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագրերի կողմից իրականացված նախորդ՝ 2004թ. ուսումնասիրության համաձայն` 2004թ. տվյալներով Սամցխե-Ջավախքում գրանցված էին 236 ոչ կառավարական կազմակերպություններ (ՈԿԿ), որոնցից 96-ը Ախալցիխեի շրջանում էր, 34-ը` Ադիգենում, 21-ը` Ասպինձայում, 42-ը` Բորժոմում, 32-ը` Ախալքալաքում և 11-ը` Նինոծմինդայում (Samtskhe-Javakheti: Realities and Perspectives. UNDP: Tbilisi, 2004, p. 53.): Եթե բաղդադենք այս թվերը, պարզ կդառնա, որ ՈԿԿ-ների թվաքանակը միայն զուտ ֆիզիկապես նվազել է պատկառելի թվաքանակով՝ 84-ով, 236-ից հասնելով 152-ի։
Ջավախքում անհամեմատ թույլ է զարգացած հայկական ՈԿԿ-ների դաշտը, դրան հակառակ՝ հատկապես վերջինիս վրացականացված հատվածներում (Սամցխե-Ախալցխա) անհամեմատ աճել է վրացական ՈԿԿ-ների թիվը։ Ախալքալաք-Նինոծմինդայի հատվածի՝ թվով քիչ թե շատ առավելություն ունեցող հայկական ՈԿԿ-ներն, իրենց հերթին, սնվելով մեծամասամբ վրացական կամ Թիֆլիսի կողմից ուղղորդվող միջազգային դրամաշնորհներից՝ պատկանում են սոցիալական, տնտեսական ոլորտներին։ Քաղաքացիական հասարակությանն առնչվող որոշ ՈԿԿ-ների գործառույթների հիմքում ընկած է տարածաշրջանը Վրաստանին ինտեգրելու հանգամանքը։ ՀՀ-ի կողմից աջակցություն ստացող հատուկենտ ՈԿԿ-ներ գործում են խիստ սահմանափակ և Վրաստանի ՆԳՆ համապատասխան մարմինների կողմից վերահսկվող դաշտում։ Փաստորեն՝ Ջավախքում ՈԿԿ-ների մեծ քանակը վրացական է, հայկական ՈԿԿ-ները թույլ են, չունեն գործունեության անկախություն և ազատ դաշտ, իսկ վերջիններիս մեծագույն մասն էլ, ի սկզբանե դատապարտված է ծառայելու ոչ թե ազգաբնակչությանը, այլ՝ Թիֆլիսին, իսկ Թիֆլիսի շահերը, ցավոք՝ միշտ չէ, որ համընկնում են ջավախահայության ազգային շահերի հետ։ Ջավախքի հայության ազգային շահերը պաշտպանող հատուկենտ ՈԿԿ-ները չեն կարող ազդել իրադրությունների վրա, և, կարելի է եզրակացնել, որ տարածաշրջանն ամբողջովին հայտնվել է վրացական կամ այդտեսակ ուղղվածության կազմակերպությունների թատերաբեմում։
2003թ. ստեղծվեց Սամցխե-Ջավախքի և Քվեմո Քարթլիի հայկական հասարակական կազմակերպությունների խորհուրդը, որը գործում է մինչ օրս: Այս կազմակերպության մեջ, բացի Սամցխե-Ջավախքի հասարակական կազմակերպություններից, փաստորեն, մտած են նաև Քվեմո Քարթլի նահանգի կազմում գտնվող Ծալկայի հայկական հասարակական կազմակերպությունները: Տվյալ խորհրդի կազմում, փաստորեն, փորձ արվեց միավորել Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանում մինչ այդ առանձնաբար գործող հայկական կազմակերպություններին: Այդ կազմակերպություններից որոշներն, այնուամենայնիվ, գործում են շատ թույլ, իսկ մեծամասնությունը գոյություն ունի միայն անվանապես, և այստեղ է, որ ՀՀ-ն և հայկական սփյուռքը պետք է ներդնեն իրենց ջանքերը՝ ուժեղացնելու վերջիններս։ Ստորև ներկայացնում ենք այդ (Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանում գործող) հասարակական կազմակերպությունները (Տվյալները մեզ է տրամադրել Սամցխե-Ջավախքի և Քվեմո-Քարթլիի հայկական հասարակական կազմակերպությունների խորհրդի ներկայացուցիչ, A-info լրատվական գործակալության (կայքէջ` www.a-info.org) տնօրեն Արտակ Գաբրիելյանը).
1. «Ակունք» միություն
2. «Ա-ինֆո» լրատվական գործակալություն
3. «Ջավախք» Ժողովրդական Շարժում
4. «Վիրք» կուսակցություն
5. «Ջավախքի մտավորականների միություն» հասարակական կազմակերպություն
6. «Մտավոր երիտասարդական» հասարակական կազմակերպություն
7. «Լեռնաշխարհ» միություն
8. Ջավախքի Երիտասարդական Մարզամշակութային Միություն (ՋԵՄՄ)
9. «Շառլ Ազնավուր» բարեգործական միություն «Հայ ազգային հասարակական միություն» հասարակական կազմակերպություն
10. «Կարմրավանք» հասարակական կազմակերպություն
11. Ջավախքի հայ գրողների միություն
12. Ջավախքի գրողների միություն
13. Հայ Օգնության Միության Մեկուսի վարչություն
14. Հայ Մարմնակրթական ընդհանուր միություն (ՀՄԸՄ)
15. «Տաբածղուրի» միություն
16. Եկեղեցական միություն
17. Ազատամարտիկ վետերանների խորհուրդ
18. «Ջավախք» հասարակական կազմակերպություն
19. Երիտասարդական միություն
20. «Զորի Զորյան» երիտասարդական միություն
21. «Օդա» միություն
22. «Ազավրեթ» միություն
23. «Դամալա» միություն
24. «Գանձա» միություն
25. «Հարավային Դարբաս» թերթ
26. «Դեմոկրատ մեսխերի միություն» հասարակական կազմակերպություն
27. «Փարվանա» հեռուստատեսություն
28. Վրաստանի Ներքին գործերի նախարարության Սամցխե-Ջավախքի վետերանների միություն
29. ATV-12 հեռուստատեսություն
30. «Դանտիստ» միություն
31. «Կարծախ» ֆերմերների միություն։

2005թ. օգոստոսի 23-ին, համագործակցաբար Փոքրամասնությունների հարցերով եվրոպական կենտրոնի (EUROPEAN CENTRE FOR MINORITY ISSUES, ECMI) հետ, ստեղծվեց Ջավախքի քաղաքացիական ֆորումը (ՋՔՖ)։ Վերջինիս նպատակներից է քննարկումների, կլոր սեղանների միջոցով օգնել լուծելու հետևյալ ոլորտներում առկա հիմանխնդիրները.
• գյուղական հասարակություն,
• ենթակառուցվածքներ,
• երիտասարդություն,
• էթնիկ հայերի՝ Վրաստանում ունենալիք կարգավիճակ։
Սրանով փորձ էր արվում միավորել Ախալքալաքի և Նինոծմինդայի մունիցիպալիտետների տարածքում գործող ՈԿԿ-ներին։ Ներկայումս ՋՔՖ-ը հատուկ պայմանագրով համագործակցում է Ախալքալաքի մունիցիպալիտետի վարչության հետ։ Եթե նկատի ունենանք այն հանգամանքը, որ նախորդ շրջանում (2003թ.) արդեն կար նման գործառույթներով մի կառույց՝ Սամցխե-Ջավախքի և Քվեմո Քարթլիի հայկական հասարակական կազմակերպությունների խորհուրդը, որն անկախ էր վրացական իշխանություններից և գործում էր՝ ելնելով բացառապես հայկական շահերից, ապա պարզ կդառնա, որ վրացական իշխանությունների ակտիվ միջատությամբ ստեղծված այս կառույցը, փաստորեն, Սամցխե-Ջավախքի և Քվեմո Քարթլիի հայկական հասարակական կազմակերպությունների խորհրդի վրացական հակակշիռն էր։
Այժմ խոսենք վերոնշյալ «անցումային» իրողության մասին։ Ինչպես արդեն ցույց տվեցինք՝ Ջավախքի ՈԿԿ-ների ջախջախիչ մեծամասնությունը վրացական ուղղվածություն ունի և միտված է ինտեգրման քողի տակ տարածաշրջանում տարածելու վրացական վարքերն ու բարքերը, մշակութային - քաղաքական մի շարք էլեմենտներ և այլն։ Անգամ միջազգային բոլոր կազմակերպությունների ներկայացվածությունը Ջավախքում լրջագույնս պայմանավորված է թիֆլիսյան տրամադրություններով, այսպիսով՝ վերջիններս նույնպես ուղղորդվում են Թիֆլիսի կողմից և կատարում վերջինիս քաղաքական կամքը։ Ժողովրդավարության ջատագով այդպիսի կազմակերպությունները գոնե մինչ օրս չեն արձագանքել Ջավախքում տեղի ունեցած թիֆլիսյան մի ամբողջ շարք խտրական գործողություններին։ Փաստորեն Ջավախքում գործում է վրացական ուղղվածության տեղական և միջազգային կազմակերպությունների մի ողջ համակարգ, և այդ համակարգի վրա ծախսվել են ահռելի գումարներ։ Նշենք, որ ՈԿԿ-ների միջոցով ինտեգրացիայի շղարշի տակ Ջավախքի վրացականացման այդպիսի քաղաքականությունը (նման քաղաքականության մյուս հզոր վրացական մեխանիզմը կրոնականն է) հաջողությունների է հանգեցրել տարածաշրջանի Սամցխեի հատվածում (Ախալցխայի գավառ)։ ՈԿԿ-ներն այստեղ, համագործակցաբար պետական գիտա-ուսումնական և մշակութային այլևայլ հաստատությունների հետ, առանձնահատուկ աշխուժություն են հաղորդում Ախալցխայի քաղաքական կյանքին։ Հայկականությունն Ախալցխայում վաղուց գտնվում է վրացական գործոնի ստվերում։ Անցնենք Ջավախքի Ախալքալաքի հատվածին։ Այստեղ ևս ՈԿԿ-ների ստեղծման և գործունեության հիմնական ոլորտը ևս նույնն է։ Սակայն ի տարբերություն Ախալցխայի, Ախալքալաքի հատվածը դեռևս ունի դիմադրողականության մեծ, սակայն արագորեն սպառվող պաշար։ Այստեղ դեռևս իր դերն է խաղում հայահոծ տարրի գերակայությունը։ Ահա այստեղ է, որ խոսք է գնում որոշ «անցումային» խաղի մասին։ Բանը նրանումն է, որ այստեղ վրացական ուղղվածության ՈԿԿ-ները, դրսևորելով անկարողականություն, սպառելով իրենց, կամաց – կամաց լքում են ասպարեզը՝ Ջավախքի վրացականացվող այդ հատվածում զիջելով իրենց տեղը վրացական այլ մեխանիզմների։ «Վրաց լեզվի ուսուցման հանրակրթական բոլոր նախագծերն անիմաստ ստացվեցին։ Գիտեմ 20 տարվա ընթացքում որքան փող է ներդրվել այդ նախագծերում, իսկ արդյունքները՝ չկան...», սա նշում է Վերինտեգրման հարցերով Վրաստանի պետական նախարարի տեղակալ Ելենե Թևդորաձեն՝ խոսելով ՈԿԿ-ների ջավախքյան գործունեության մասին (22.06.2009թ.)։
Վրաստանը Ջավախքի Ախալքալաքի հատվածում անցել է նոր՝ առավել հզոր քաղաքական նախաձեռնության, որը կարելի է անվանել փուլային։ Այս դեպքում «ինտեգրումը» կիրառվելու է նախաձեռնության հետագա փուլերում, իսկ սկզբնական շրջանն իրենից ներկայացնում է հոգևոր – մշակութային առումով Ջավախքի իսպառ մեկուսացում հայկական հոգևոր – մշակությաին միասնական համակարգից։ Փորձարկելով Ախալցխայի «օրինակը» և ականատես լինելով սպասվող հաջողությունների ուշացմանը, Վրաստանը, փաստորեն, անցավ Ախալքալաքը յուրացնելու փուլային քաղաքականության. ներկայումս, գործի դնելով պետական ողջ մեքենան, առաջնահերթությունը տրվում է տեղի հայության միջից ազգային ինքնագիտակցությունը հանելուն, վերջիններիս ներկայությունը զուտ ֆիզիկական դարձնելուն։ Այնուհետև մեծ թափով վերջիններիս կողքին արագորեն կաճեցվի վրացական գործոնը և դա կլինի հաջորդ փուլը։ Այս պայմաններում, երբ արդեն իսպառ անհետացած կլինի Ջավախքում հայկական գործոնը, այդպիսի «անգիտակից» հայությունն այլևս ոչ մի վտանգ չի կարող ներկայացնել, և, վերջինիս ձուլումը՝ Վրաստանի հայության օրինակով, անհամեմատ կհեշտանա։ Այս քաղաքականության ուղղակի ապացույցներն են Ջավախքի տարածք գիրք-գրականության անցկացման արգելումը, ՀՀ-ից դասագրքերի ներմուցման և կիրառման արգելումը դպրոցներում, տնօրենների պաշտոնազրկումը, ՀՀ-ում ուսուցիչների վերապատրաստման արգելումը, քաղաքական և ազգային գործիչների նկատմամբ իրականացվող բռնաճնշումներն ու ձերբակալությունները, որոշ քաղաքական գործիչների մուտքը Ջավախք արգելելը և այլն։
Սրանով Վրաստանը Ջավախքի ուղղությամբ անցնում է նոր հարձակման, որին ՀՀ-ի ներկա իշխանությունները, ելնելով ինչպես «ավանդական» դիրքերից, այնպես էլ՝ հատկապես Թուրքիայի հանդեպ ներկայիս տենդագին սիրախաղերից, դժվար թե պատասխանեն։ Իսկ ՀՀ նախագահի վերջին՝ Ջավախքում տարածաշրջանային լեզվի կարգավիճակին վերաբերող հայտարարությունը, որն այդպես էլ չունեցավ շարունակական քայլեր, է’լ առավել զարկ տվեց Վրաստանի վերոնշյալ փուլային քաղաքականությանը։










Հավելված
Ջավախքի 6 նախկին շրջաններում (բացառյալ Ծալկայի) գործող ՈԿԿ-ների ցանկն ըստ
ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագրերի (UNDP) տվյալների.

1. ԴԵՄՈԿՐԱՏ ՄԵՍԽԵՐԻ միություն
Ոչ կառավարական կազմակերպություն «Դեմոկրատ մեսխերի միությունը» գրեթե 10 տարի է, ինչ աշխատում է տարածաշրջանում։ Լրագրողների կողմից ստեղծված այս կազմակերպությունը տարիների ընթացքում ձեռք է բերել հսկայական փորձ, ինչն արտացոլվել է իրենց կողմից իրականացված ծրագրերում։ 1998թ. սեպտեմբերի 3-ին «Դեմոկրատ մեսխերի միություն» ոչ կառավարական կազմակերպությունը գրանցվեց Ախալցիխեի շրջանային դատարանում, որի ստեղծման գաղափարը առաջացել էր դեռ 1997թ. Ախալցխայի լրագրողի իրավունքների պահպանման ժամանակ։
Կազմակերպության ստեղծման նպատակն էր քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանումը, ինչը նրանք կարողացան իրականացնել աշխատանքի ընթացքում։
«Դեմոկրատ մեսխերի միությունը» հիմնադրման օրից գործում է անվճար, յուրաքանչյուր քաղաքացի կարող է պաշտպանել իր սեփական իրավունքները և ստանալ խորհրդատվություն իրեն հետաքրքրող իրավաբանական հարցերում։
10 տարվա ընթացքում կազմակերպությունը բավականաչափ լայնացրեց իր գործունեության ոլորտը։ Այսօր «Դեմոկրատ մեսխերի միությունը» զբաղվում է ոչ միայն իրավաբանական խորհրդատվությամբ, այլև տարածաշրջանում զբաղվում է այնպիսի հարցերով, ինչպիսիք են քաղաքացիական կրթությունը, էթնիկական և կրոնական փոքրամասնությունների իրավունքների պաշտպանումը, երեխաների իրավունքների պաշտպանումը և մի շարք այնպիսի հիմնախնդիրներ, որոնք ակտիվ են Սամցխե-Ջավախքում։
Ոչ կառավարական կազմակերպություն «Դեմոկրատ մեսխերի միությունը» բացի Ախալցխայի շրջանից, իրավաբանական խորհրդատվության կենտրոններ է բացել նաև Ախալքալաքի և Նինոծմինդայի շրջաններում։
Բացի իրավաբանական օգնությունից՝ «Դեմոկրատ մեսխերի միությունը» ակտիվորեն համագործակցում է տարածաշրջանում ընթացող հասարակական գործընթացներին՝ մունիցիպալիտետի (քաղաքապետարանի) բյուջեի պլանավորմանը, մասնակցում է տարածաշրջանի տարբեր քաղաքապետարաններում գոյություն ունեցող հիմնախնդիրների հայտնաբերմանը և իր տեսանկյունից տեղական իշխանություններին առաջարկում է այդ հիմնախնդիրների լուծման ճանապարհներ։ Կազմակերպության նախաձեռնությամբ բազմիցս կատարվել է տեղական բյուջեի կորեկտավորում՝ բնակչության անհրաժեշտ հիմնախնդիրների կարգավորման համար։
«Դեմոկրատ մեսխերի միությունը» ակտիվորեն համագործացում է ԷՈւԹՈՅԻ, ՄԱԿ-ի, DVV միջազգայինի, ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագրերի (UNDP) և այլ միջազգային ու տեղական ոչ կառավարական կազմակերպությունների հետ։ Նրանց օգնությամբ միությունն իրագործել է 20-ից ավելի տարբեր ծրագրեր։

2. ՀԵՌՈւՍՏԱԸՆԿԵՐՈւԹՅՈւՆ «9-ՐԴ ԱԼԻՔ»
Պոտենցիալ հանդիսատես – 90.000 մարդ
Կայանի տեղեկագրման սկիզբը – 1998թ.
Իրավաբանական անվանում – «Իմպերիա»
Տեղեկագրման միջին տևողությունը – 6:00
Ծածկող գոտի – Ախալցիխե, Ադիգեն և Ասպինձա
Հեռուստատեսություն «9-ՐԴ ԱԼԻՔԸ» նախնական շրջանում հանդես էր գալիս փորձնական հաղորդումներով, մեկ տարի անց կատարվեց մի քանի հաղորդում, լրատվական ծրագրեր՝ «Արձագանք», «Նոր լուրեր» և «Արձագանք» լրատվական – վերլուծական ծրագիր։ Ավելացվեցին նաև ուրիշ ծրագրեր՝ «Վիդեոպատրուլ» կրիմինալ քրոնիկա, «Հանդիպումներ ստուդիայում» և մանկական ծրագիր «Բամբասող»։
Հեռուստատեսություն «9-ՐԴ ԱԼԻՔԸ» ակտիվ աշխատում է «Ինտերնյուս» հիմնադրամի հետ, անցած ամսում նրանք ավարտեցին «Օգնություն էթնիկ փոքրամասնություններին» նախագիծը, որի ընթացքում «Կուրիերը» թարգմանվում էր հայերեն։ Հեռուստատեսության գործընկերը «Ռեն» կազմակերպությունն է։ Ստուդիայում կատարվում են հիմնականում էթնիկական փոքրամասնությունների վերաբերյալ հաղորդումներ, որը շատ հատկանշական է տարածաշրջանի համար։
Հեռուստատեսություն «9-ՐԴ ԱԼԻՔԸ» ներկայումս ունի 14 աշխատակից, շաբաթվա ընթացքում երեք անգամ հեռարձակվում է «Արձագանք» լրատվական հաղորդումը։ Հեռուստաընկերությունն աշխատում է ինքնաֆինանսավորմամբ։
Լևան Նիքաբաձեն մեծ ուշադրություն է դարձնում ապագա նախագծին. «Խաշուրի հեռուստաընկերության հետ կատարել ենք պրոեկտ, կլինի ինտելեկտուալ շոու դպրոցի աշակերտների համար։ Արդեն մշակվում է ծրագիրը և շուտով կհեռարձակվի»։
3. ՈՉ ԿԱՌԱՎԱՐԱԿԱՆ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅՈՒՆ «ՏԻԵԶԵՐՔ»
Ոչ կառավարական կազմակերպություն «ՏԻԵԶԵՐՔԸ» ունի 10 տարվա պատմություն։ Այս ժամանակի ընթացքում շրջակայքի պաշտպանման տեսանկյունից իրագործել է մի շարք նախագծեր։
Ոչ կառավարական կազմակերպություն «ՏԻԵԶԵՐՔԸ» ստեղծվել է 1997թ.։
1998թ. կազմակերպությունը նախկին Ի. Ջավախիշվիլու անվան ԹՊՀ Ախալցիխեի մասնաճյուղում ձևավորել է «Էկոլոգիա և շրջակայքի ինքնապաշտպանություն» մասնագիտացումը, որը մինչև այսօր գործում է։ Այս մասնագիտությամբ ուսանողներին տրվել է միջոց, որպեսզի նրանք լինեն «Տիեզերքի» անդամներ։ Ներկայումս կազմակերպության մեջ գրանցված են 70 – ից ավելի ուսանողներ։
Կազմակերպությունն իրագործել է ոչ մեկ նախագիծ։ Դրանցից առաջին նախագիծը ֆինանսավորել է «Աշխարհի բնության պահպանման ֆոնդը», որը նախատեսում էր տեղական ցեղերի հավաքածու տնկիների ստեղծում։ Պրոեկտի շրջանում հայտնաբերվեց խաղողի 17 տեսակ և հացահատիկային կուլտուրաներ, որի վերականգնման համար Ածղորում կառուցվեց տնկարան։
Հաջորդ ծրագիրը «Կենցաղային մնացորդների աղբատուփերի տեղադրումն» էր, որը 2004թ. ֆինանսավորվեց ոչ կառավարական կազմակերպության «Մեռսի Քոռի» կողմից։
2006թ. «Տիեզերքը» իրականացրեց նախագիծ «Միջտնկիական հետազոտում և բնական նորոգման նպաստում», որը նախատեսում էր Աբասթումանի անտառներում գտնվող սոճու տարբեր տեսակի փշատերև ծառերի ուսումնասիրում։ Պարզվեց, որ անտառում ծառերի կտրման պատճառով սոճու քանակը նվազել էր, իսկ եղևնու ծիլերի քանակը հզորացել է։ Աբասթումանի բուժիչ միկրոկլիման ստեղծում է սոճին։ Նախագծում մասնակցում էին ինստիտուի ուսանողները, որոնք հետազոտում էին, թե ինչ բնական նորոգման տենդենցներ գոյություն ունի։
«Տիեզերքը» Ախալցխայի հանրային դպրոցներում ստեղծեց «Բնության ակումբներ», որտեղ աշակերտների համար անցկացվում էին թրեյնինգներ բնության պահպանման և էկոլոգիական թեմաների շուրջ։
Կոալիցիական նախագիծ «Էկոտորիզմի պոպուլյարիզացիա», որը «Տիեզերքի» հետ համատեղ իրագործում է չորս ոչ կառավարական կազմակերպություն և ֆինանսավորվում է ՄԱԿ-ի ֆոնդի կողմից։
Այժմ կազմակերպությունն աշխատում է տարածաշրջանի շրջակայքում պաշտպանության ռազմավարության ստեղծման շուրջ։ Ոչ կառավարական կազմակերպություն «Տիեզերքը» իր աշխատանքով չի սահմանափակվում միայն տարածաշրջանում, այն համագործակցում է ինչպես Վրաստանում,այնպես էլ արտասահմանում գտնվող կազմակերպությունների հետ։
2008թ. սեպտեմբերին կազմակերպությունը պլանավորում է սկսել աշխատանքներ ագրոտուրիզմի զարգացման համար, որը նշանակում է ֆերմերների ակտիվացում տուրիստների համար էկոլոգիապես մաքուր սննդամթերքներ առաջարկելու նպատակով։

4. World Vision – ԱԽԱԼՑԻԽԵԻ ՀԱՄԱՅՆՔԻ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴԱԿԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆ

World Vision – Ախալցիխեի համայնքի երիտասարդական կենտրոն-ը հիմնադրվել է 2004թ. Մարտ ամսին: Նախագիծը ֆինանսավորվել է Եվրասիայի ֆոնդի և Գերմանիայի World Vision-ի կողմից, և ստեղծվեց Վրաստանի World Vision-ը, բազմազգ Վրաստանը, ռագբիստներին աջակցող լիգան: Ախալցիխեի, Նինոծմինդայի Մարնեուլիի և Բոլնիսի երիտասարդական կենտրոնների տեղական վարչությունները: Նախագծի ընթացքում ստեղծվեց չորս համայնական երիտասարդական կենտրոն՝ Ախալցխայում, Նինոծմինդայում, Բոլնիսում և Մառնեուլում:
Ախալցխայի երիտասարդական կենտրոնը նպատակադրվում է էթնիկական փոքրամասնություններով բնակեցված տարածաշրջաններում երիտասարդ սերունդների համար ապագա հեռանկարների լայնացմամբ:
Երիտասարդական կենտրոնում միավորված են ինչպես քաղաքի, այնպես էլ տարբեր գյուղերի աշակերտ-երիտասարդները` վրացիներ, հայեր, մեսխ մահմեդականներ, ուկրաինացիներ, հույներ, ռուսներ և այլն:
2004թ. Երիտասարդական կենտրոնը սպասարկել է 60 տոկոս վրացու և 40 տոկոս ոչ վրացու:
Կենտրոնում գործում են անգլերենի, ֆրանսերենի, գերմաներենի, դեռհաս ֆուտբոլիսների, լրագրողների և ֆոտո սիրահարների խմբակներ: Երիտասարդների նախաձեռնությամբ հիմնվեց դեբատ կլուբներ:
2006թ. World Vision – Ախալցիխեի համայնական երիտասարդական կենտրոն-ը աշխատում է ինքնաֆինանսավորմամբ: Չորս կենտրոնների բազաների վրա հիմնվեց ոչ կառավարական կազմակերպություն “Վրաստանի երիտասարդական կենտրոնների միություն ԱԲՆՄ” “Ես Մարդ” նախագծի շրջանակներում: Ներկա դրությամբ կենտրոնում գործում են հետևյալ ակումբներն ու խմբերը` համակարգչի, քաղաքացիական կրթության, անգլերենի, ֆրանսերենի, գերմաներենի, թուրքերենի և հունարենի դասընթացների ուսուցում, և վրաց լեզու՝ ոչ վրացիների համար: Դեբատների, լրագրողների կինոսիրահարների ակումբներ, անկեղծ զրույցների, տուրիզմի սիրահարնեի և կիրառական արվեստի ակումբներ: Այստեղ սովորում են Գոբելենի և Թեքի ստեղծագործության մշակում և պատրաստում, փորագործություն քարի և փայտի վրա, կազմակերպվում են ցուցահանդես-վաճառքներ:
Ներկայումս ՄԱԿ-ի ֆինանսավորմամբ իրագործվում է երկու ծրագիր` “ոչ կառավարական սեկտորի հզորացում” և “Էկոտուրիզմի պոպուլարիզացիա”:
Ըստ Մարինա Սուդաձեի հետագա ամիսների ծրագրերը այսպիսին են:

5. ԱԽԱԼՑԻԽԵԻ ՉԱՓԱՀԱՍՆԵՐԻ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆ
Մի քանի տեսակի մասնագիտական կուրսեր, տուրիստական երթուղիների առաջին բուկլետներ, հանդիպումներ հայտնի դեմքերի հետ հետաքրքիր թեմաներով, հանրային դասախոսություններ, դիսկուսիաներ, առաջին միջէթնիկ ֆեստիվալ “Բազմազանությունը մեր հարստությունն է”:
Չափահասների կրթության կենտրոնը հիմնադրվեց Ախալցխայում Dvv International-ի նախագծի “Չափահասների կրթության կենտրոններ Սամցխե-Ջավախեթիում- ազգային փոքրամասնությունների ինտեգրացման հնարավորության” շրջանակներում ոչ կառավարական “Դեմոկրատ մեսխերի միության” և ոչ կառավարական “Վրաստանի չափահասների կրթության ասոցիացիայի” գործընկերությամբ: Նախագիծն իրագործվում է 2006թ. հունվարի 1-ից, Եվրոմիության և Գերմանիայի ֆեդերատիվ հանրապետության ֆինանսական աջակցությամբ:
Չափահասների կրթության կենտրոնի նպատակն է Սամցխե-Ջավախքում ապրող էթնիկական փոքրամասնությունների ռեինտեգրացիա Վրաստանի քաղաքացիական հասարակության մեջ կրթության, մասնավորապես ոչ ձևական կրթության ստացման օրինական իրավունքների իրականացման միջոցով:
Կենտրոնը գործում է 5 հիմնական ծրագրերի շուրջ. ինտեգրացիա, քաղաքացիական կրթություն, մասնագիտություն և կարիերա, առողջ կյանք և կուլտուրա:
Ախալցխայի չափահասների կրթության կենտրոնը աշխատակցում է տեղական կառավարական և ոչ կառավարական կազմակերպությունների հետ – Ախալցխայի մունիցիպալիտետ, “Դեմոկրատ Մեսխերի միություն”, վրացական և հայկական երիտասարդական կենտրոններ, “Հարավային Դարպաս”, հեռուստաընկերություն “Իմպերիա”, Ախալցիխեի անկախ ինստիտուտ, Ախալցիխեի մասնագիտական լիցեում և այլն:
Կենտրոնի բացման օրից մինչև այսօր նրա կազմակերպությամբ անցկացվել է շատ միջոցառումներ: Կենտրոնի տնօրենը միջոցառումներից ամենամեծը համարում է 2007թ. գարնանը անցկացրած միջէթնիկական ֆեստիվալը “Բազմազանությունը մեր հարստությունն է”:
2008թ. Վերջում ավարտվում է նախագիծը, ղեկավարությունը և կենտրոնի վարչությունը արդեն պլանավորում են նախագծի հզորացման ուղղությամբ աշխատանքներ անցկացնեն, որոնցից մեկը արդեն դասընթացների կուրսերի վճարովի դարձնելն է:

6. ԱԽԱԼՑԻԽԵԻ ՄԵԴԻԱ-ԿԵՆՏՐՈՆ
2007թ. սեպտեմբերին Խաղաղության, ժողովրդավարության և զարգացման կովկասյան ինստիտուտը Ախալցխայում հիմնեց մեդիա-կենտրոն:
Մեդիա-կենտրոնը հիմնվեց “Անկախ մեդիա քաղաքացիական ինտեգրացման համար” նախագծի շրջանակներում: Երեք տարի ժամկետով նախագիծը իրականացվում է Եվրոմիության ֆինանսական աջակցությամբ: Նրա նշանավոր տարածաշրջանները էթնիկական փոքրամասնություններով կոմպակտ բնակեցված Սամցխե-Ջավախքը և Ներքին Քարթլին են: Նախագծի նպատակն է անկախ մեդիայի զարգացում նշված տարածաշրջաններում:
Այժմ Ախալցիխեի Մեդիա-կենտրոնում անդամագրված են 12 լրագրող: Նրանց համար նախագծի շուրջ անցկացվում են տարբեր տեսակի թրեյնինգներ:
Խաղաղության, ժողովրդավարության և զարգացման կովկասյան ինստիտուտը իրագործում է երկրորդ նախագիծը՝ «Էթնիկական փոքրամասնությունների աջակցում դեմոկրատական քաղաքական մասնակցության համար»: Նախագիծը մեկամյա է և ֆինանսավորվում է ՄԱԿ-ի կողմից:
Պրոեքտը նպատակն է վրացերեն լեզվի ուսուցման նորագույն մեթոդների ներդրում և այս ուղղությամբ ստեղծել մուլտիպլիկատորների ցանց, քաղաքացիական կրթության պրոգրամայի իրագործում էթնիկական փոքրամասնությունների ներկայացուցիչների սեփական իրավունքների գիտակցման համար: Ընտրողների աշխատակցման միջոցով, տեղական մեդիայի ունակության մեծացում և քաղաքացիների քաղաքացիական, քաղաքական և սոցիալական իրավունքների պարզաբանում:
2008թ. ապրիլի 11-ին մեդիա-կենտրոնում ընդհանուր լուսավորչական հիմնարկության ակրեդիտացիայի վարչության տնօրեն Մակա Կորձաձեն հանդիպեց լուսավորչական ռեսուրսկենտրոնի աշխատակիցների և կանոնագրերի հետ ծանոթանալու պատճառով: Նախագծի շրջանում գործում է վրացական լեզվի ուսուցման ծրագիր՝ “Դպրոց-ընտանիք-հասարակություն”: Այն պետք է տևեր 6 ամիս, սակայն երկարացվեց ևս 6 ամսով:

7. ԱԽԱԼՑԽԱՅԻ ՀԱՅ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴԱԿԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆ
Արդեն երկու տարուց ավել է ինչ Ախալցխայում գործում է «Ախալցխայի հայ երիտասարդական կենտրոնը»: Կենտրոնը ազդեսություն ունի տարածաշրջանի հայ հասարակության վրա:
Հայ երիտասարդական կենտրոնի ստեղծման մտահղացումը պատկանում է Ախալցխայի հայ երիտասարդներինը:
Կենտրոնը վերանորոգվել և ֆինանսավորվել է ԱՄՆ Արևմտյան ափի «Ջավախք» հիմնադրամի կողմից և 2006թ. սեպտեմբերի 25-ին պաշտոնապես բաց հայտարարվել:
Կենտրոնը հատկապես աշխատում է կրթական ուղղությամբ, որտեղ սովորում են 200-ից ավելի աշակերտներ: Կենտրոնում երեխաները սովորում են հայերեն և հայոց պատմություն, հայկական ժողովրդական պարեր, անգլերեն և համակարգչային ծրագրեր: Կենտրոնի գործունեությունը չի սահմանափակվում միայն դասերի ուսուցմամբ, այլև իր գլխավորությամբ անցկացվում են տարբեր միջոցառումներ: «Ախալցխայի հայ երիտասարդական կենտրոն» ոչ կառավարական կազմակերպությունը Սերտորեն համագործակցում է “Դեմոկրատ Մեսխերի միության” և “Չափահասների կրթության կենտրոնի” հետ: Եվ միևնույն ժամանակ համագործակցում է Թիֆլիսի և Երևանի ոչ կառավարական կազմակերպությունների, մունիցիպալիտետի բոլոր հայկական դպրոցների, եկեղեցիների և սակրեբուլոյի հետ: Ի տարբերություն մնացած բոլոր հայկական կազմակերպությունների, որոնք ցավոք միայն թղթի վրա են գրված` այսօր «Ախալցխայի հայ երիտասարդական կենտրոնը» շատ անգամ ստանձնում է կատարել նաև այդ կազմակերպությունների աշխատանքները:
Կենտրոնը հետագայում փորձում է աշխատանքի հրավիրել նաև իրավաբանի, որը հայ հասարակության համար կանցկացնի իրավաբանական կոնսուլտացիաներ և միաժամանակ կաջակցի նրանց քաղաքացիական կրթության բարձրացման գործում:

8. ՀԱՐԱՎԱՅԻՆ ԴԱՐՊԱՍ
Կազմակերպւթյան անվանում՝ «ՀԱՐԱՎԱՅԻՆ ԴԱՐՊԱՍ» միություն
Հասցե՝ ք.Ախալցխա, Ռուսթավելու փ. N39
Հեռախոս՝ 899 57 40 67
Էլ.փոստ՝ samkhretisk@mail.ru, samkhretisk@rambler.ru
Վեբ էջ՝ www.Samkhretiskaribche.ge, www.haravaindarpas.ge
Կազմակերպւթյան իրավաբանական կարգավիճակը՝ միություն
Կազմակերպւթյան հիմնադրման տարեթիվը՝ 12 մայիս, 2005 թ.
Աշխատակիցների քանակը՝ 50
Բանկի անվանւմը՝ ԲՀ «Վրաստանի բանկ»
Հաշվի համարը՝ 123 88 11 00

Թերթ «ՀԱՐԱՎԱՅԻՆ ԴԱՐՊԱՍ»-ի առաջին համարը հրատարակվել է 2004 թվի հւնիսի 17-ին, միաժամանակ վրացական և հայկական լեզուներով (հայկականը կոչվում է ՀԱՐԱՎԱՅԻՆ ԴԱՐՊԱՍ):
Այդ օրվանից նա շաբաթական տպվում է երկու լեզվով:
«ՀԱՐԱՎԱՅԻՆ ԴԱՐՊԱՍ»-ը Սամցխե-Ջավախքում առաջնորդող մեդիա միջոց է, որը շուկայում մրցակից չունի: Թերթի ստեղծման գլխավոր նպատակը ներկայացնում էր՝ ռեգիոնի բնակչւթյան տեղեկատվական վակուումի հաղթահարում: Կոմունիստական փուլից հետո այստեղի մարդիկ փաստորեն երկար ժամանակ ապրում էին այնպես, որ չգիտեին ոչ սեփական շրջանում, ոչ էլ հարևան շրջանւմ ընթացող երևույթների մասին:
Թերթի անկրկնելի հատկությունն այն է որ, նա տպվում է երկու լեզվով: «ՀԱՐԱՎԱՅԻՆ ԴԱՐՊԱՍ»-ը նպաստւմ է տարածաշրջանի վրաց և հայ բնակչության միմյանց հետ մոտիկացմանը՝ նրանց կյանքի, սովորույթների, հիմնախնդիրների, այս կամ այն ակտիվ հարցերի շուրջ սեփական կարծիքների արտացոլմանը:
«ՀԱՐԱՎԱՅԻՆ ԴԱՐՊԱՍ»-ը ներկայացնում է երկու հասարակություն, որոնք միմյանց հետ ծանոթանում են ամենից լավ:
Ջավախքի հայկական բնակչության մեջ տարածված էր այն միտքը, որ Ջավախքի սոցիալ-տնտեսական դժվարությունները կախված էին նրանց էթնիկական ծագումից: Այժմ նրանք կարող են ծանոթանալ և իմանալ նաև վրաց հասարակության հիմնախնդիրների մասին:
Նշանավոր եզրակացություն կատարվեց, որ այս հիմնախնդիրները անհանգստացնւմ են ոչ միայն հայկական բնակչությանը, և, որ նրանք կապված չեն նրանց ազգության հետ, այլև նրանք դուրս են մղվում երկրի ընդհանուր սոցիալ-տնտեսական զարգացման մակարդակից, և, որ վրաց և հայ հասարակության հիմնախնդիրները միևնույնն է:
Այժմ թերթը ունի երեք գրասենյակ՝ Ախաիցխայում, Ախալքալաքում և Նինոծմինդայում:
Թերթը տարածվում է տարածաշրջանի 238 բնակեցված վայրում: Տիրաժի վրացական մեկնակերպը՝ 2.500 օրինակ է, իսկ հայկականը՝ 1.000:

Ախալցխայում արձանագրված կազմակերպությունների ցուցակ

№ Անվանում Կազմակերպության
շփման անձ Հասցե Հեռախոս Ոլորտ
1 Հարավային Վրաստանի Լեհերի միություն Նոդար
Պոնիատովսկի Ախալցխա
Գվարամաձեի
45
2 «Միաբանւթյուն» Սամցխե-Ջավախքի՝ տարածաշրջանի հաշվանդամների օգնության ասոցիացիա Գիորգի
Ցալքալամանիձե Ախալցխա
Թամար
Թագուհու5
3 «Դեմոկրատ Մեսխերի միւթյւն» Նինո Դեմետրաձե Ախալցխա
Փարնավազ
Թագավորի 31 8265 212 23
899 18 40 44 Մարդու իրավւնքների պաշտպանություն, իրավական
4 Շրջակայքի պաշտպանություն և զարգացմանը օժանդակող միություն Նանա Նաթենաձե Ախալցխա
Պետրե Իբերելւ 8265 22 33 93
8265 2 17 85 Շրջակայքի պաշտպանություն
5 Երիտասարդ էկոլոգների միություն «Կանաչ խաչ» Ռամազ Կորշիա Ախալցխա
Իոանե Նեբիերիձեի 1 Շրջակայքի պաշտպանություն
6 Երիտասարդ ստեղծողների միություն «Վիա» Մարինե Խուցիշվիլի Ախալցխա Իոանե Նեբիերիձեի 1 Կուլտուրական, լուսավորչական
7 Ասոցիացիա «Մեսխ» Միքաել Վարդիձե Ախալցխա Կոստավաի 1 877 458 728
8265 215 04 Իրավական
8 Ախալցխայի շրջանի հույների միություն Գյուլնարա Ջանովա Ախալցխա Կոստավաի 18 Սոցիալական
9 Միություն «Մեսխեթի ձայնը» Լելա Ինասարիձե Ապրիլի 9-ի
9a 899 57 40 67 Սոցիալական. լրատվական, կուլտուր լուսավորչական, հրատարակչական
10 Վրաստանի զգային գվարդիայի Սամցխե-Ջավախքի վետերանների տարածաշրջանային միություն Գելա Սվանիձե Ախալցխա Կոստավաի 18 Սոցիալական
11 Միւթյուն «Պրոգրես» Մերաբ Բերիձե Ախալցխա Ռուսթավելի 91 8265 2 12 19
899 57 58 68 Կուլտուրա լուսավորչական, հրատարակչական
12 Սամցխե-Ջավախքի
տարածաշրջանային զարգացման կենտրոն Նանա Զուբաշվիլի Ախալցխա Ռուսթավելի 895 54 51 11 Տեղական ինքնավարչության հետ աշխատակցում
13 Հողաբարելավման սպասարկման ասոցիացիա «Տունկ» Մեվլուդ Գոգոլաձե Ախալցխա, Ծնիս Համայնական
14 Ոչ կառավարական միւթյւն «Հասարակական զարգացման Ախալցխայի կենտրոն» Նուգզար Թաթեշվիլի Ախալցխա, Օրբելյնի 66 8265 2 30 92
8265 2 05 13
893 27 28 66 Իրավական, սոցիալական
15 Միություն «Էկոդախա» Քիշվարդ Խմալաձե Ախալցխա, Ռուսթավելիի 122 899 17 72 11 Շրջակայքի պաշտպանություն
16 Ախալցխայի «Հաշվանդամների բարեգործական միություն» Զուրա Լոմիձե Ախալցխա 8265 2 17 08 Բարեգործական
17 Ախալցխայի Շ.Ազնավուրի անվան բարեգործական միություն Սերգեյ Հակոբջանյան Ախալցխա Սոցիալական
18 Ախալցխայի հայկական երիտասարդական միություն Գրիգոր Մինասյան Ախալցխա Ախվլեդիանիի 8265 2 06 65
899 56 09 36
899 68 19 33 Մարդկանց իրավունքների պաշտպանում, քաղաքացիական կրթություն
19 Ախալցիխեի շրջանի հայկական ազգային հասարակական միություն Լյուդվիկ Պետրոսյան Ախալցխա, Փալիաշվիլիի 22 Սոցիալական
20 Սամցխե-Ջավախքի դեմոկրատական զարգացման և ընկերության միությւն Էլիսո Ամիրեջիբի 8265 2 35 356 Սոցիալական
21 Հայկական ազգային հաշմանդամների միություն Ռուբեն Սաղոյան Ախալցխա, Խմալաձեի 110 Սոցիալական
22 Ասոցիացիա «Օպիզա» Զուրաբ Լեկվեիշվիլի Ախալցխա, Ղազբեգի 106 Սոցիալական
23 Սամցխե-Ջավախքի հասարակական միություն «Մեցենատ» Նոդար Գորոխով Ախալցխա, Կեցխովելիի 8265 2 09 98 Սոցիալական
24 Սամցխե-Ջավախքի դեմոկրատ կանանց միւթյւն Մարինե Մոդեբաե Ախալցխա, Կոստավաի 109 8 265 2 13 85
899 54 83 44 Կանացի, սոցիալական
25 Միւթյուն «Սամցխե-Ջավախքի ինքնավարության զարգացման երիտասարդական միւթյւն» Թենգիզ Լոնդարիձե Ախալցխա, Անդրեա առ. Կոչվածի 8 265 2 30 54 Ինքնավարության զարգացում
26 Սամցխե-Ջավախքի հասարակական միություն «Լուծ» Օթար Թեդորաձե Ախալցխա, Ռուսթավելիի 91 8265 2 30 66 Սոցիալական
27 Միւթյուն «Ճանապարհ դեպի ժողովրդավարություն» Իզոլդա Ծիքարիշվիլի Ախալցխա, Կոստավաի 117 8265 2 05 64 Լուսավորչական, հրատարակչական
28 Միություն «Ցորենի ծիլեր» Իա Բերիձե Ախալցխա, Ռուսթավելիի փ. Սոցիալական, լուսավորչական
29 Միություն «Ապագա» Թամար Աբուլաձե Ախալցխա, 8265 2 17 00
899 19 85 40 Կուլտուրա, կրթություն
30 Միություն «Մուգարեթ» Ավթանդիլ Նասխիդաշվիլի Ախալցխա,
գյուղ Մուգարեթի 899 14 25 87
8265 2 04 08 Սոցիալական հիմնախնդիրներ
31 Քաղաքացիական հասարակության ձևավորմանը օժանդակող կենտրոն Բադրի Մաթոշվիլի Ախալցխա, Մեբաղիշվիլիի փ. 899 11 99 20 Սոցիալական, մարդու իրավունքների պաշտպանություն,
32 Սամցխե-Ջավախքի կրթության ռեգիոնալ միություն Իոսեբ Գաչեչիլաձե Ախալցխա, Իոանե առ. Կոչվածի 2 899 57 49 94 Կրթություն
33 Միւթյուն «Հույս» Քեթեվան Սամսոնիձե Ախալցխա, Ասպինձայի փ. Սոցիալական
34 Ոչ ձեռնարկատիրական իրավաբանական անձի միություն «Կանաց հույս» Նանա Գելաշվիլի Ախալցխա, Պ. Նաթենաձեի փ. 899 154 868
8265 211 24 Բժշկական, գենդերային
35 Միություն «Վալե» Լիլի Գոզալիշվիլի ք. Վալե, Գոգեբաշվիլիի փ. Սոցիալական, համայնական
36 Երիտասարդ պրոգրեսիստների հասարակություն «Տիեզերք» Գոգիտա Թաթեշվիլի Թամարա Նարիմանիշվիլի Ախալցխա, Անդրեա առ. Կոչվածի 17
37 Միություն «Հույս» Պ. Էրեկլիշվիլի Ինդիաշվիլի Ախալցխա, Ասպինձաի 2 Առողջապահություն, պրիֆիլակտիկ պրոպագանդայի մշակում
38 Միություն «Թամարա» Զազա Պետրիաշվիլի Ախալցխա, Կոստավայի 57 899 16 02 52 Սոցիալական, էկոլոգիական
39 Միություն «Դիաոխի» Պ. Ալթունաշվիլի Ախալցխա, Վարձիայի 11 899 16 02 52 Կուլտուրական արվեստ
40 Ախալցխայի բիզնես կենտրոն Գոչա Աթոշվիլի Ախալցխա, Կեցխովելիի1 899 17 17 69 Բիզնեսի զարգացման օժանդակում
41 Միւթյւն Սամցխե Զազա Պետրիաշվիլի Ախալցխա, Դիդիմամիշվիլիի 3 899 57 58 77 ԶԼՄ-ների
պոպուլյարիզացիա
42 Սամցխե-Ջավախքի մեղվապահների միություն Մալխազ Գիքոշվիլի 893 22 47 22 Մեղվաբուծության զարգացում
43 ուսանողների և երիտասարդների միություն Լեվան Զարիձե Ախալցխա, Ապրիլի 9 Ուսանողների զարգացում
44 Միություն «Միաբանություն» Դարեջան Նասղիդաշվիլ, Ցիրա Զազաձե Սոցիալական
45 Հասարակական միություն «Հույս 2001» Նունու Զազաձե, Քեթեվան Նասխիդաշվիլի Ախալցխա, Ասպինձաի 26-14 8265 213 27
8265 2 04 40 Որբ և չունևոր երեխաների օգնության միւթյուն
46 Միություն «Մեսխեթի զարգացման կենտրոն» Դ. Գոգոլաձե Ախալցխա, Կոստավաի 84 8265 2 30 79
893 30 51 29
877 49 24 11 Սոցիալական տնտեսական զարգացւմ
47 Միություն «Տոլերանտ» Ցիրա Մեսխիշվիլի Ուսթավելիի 47 899 51 36 22 Լեզվի զարգացման մշակութային միջոցառւմների ժուռնալիստական սպասարկում
48 Միություն «Հարավային դարպաս» Լելա Ինասարիձե 899 54 40 67 Թերթ
49 Միություն «Ինտելեքտ1» Մարեխի Նաթենաձե Ախալցխա, Դիդիմամիշվիլիի 1-1 Փոքր և միջին բիզնեսի զարգացում, լուսավորչական գործունեություն
50 «Տիեզերք» Նանա Զուբաշվիլի Ռւսթավելիի փ., N 27 895 45 19 11 Շրջակայքի պաշտպանություն
51 Սամցխե-Ջավախքի բիզնես ոլորտների շահերի պաշտպանման միություն Ռեվազ Սանդրոշվիլի Սոցիալական տնտեսական հիմնախնդիրների կարգավորւմ, հարկային քաղաքականության ձևավորման նպաստում
52 Միություն «Իրավունք և հասարակություն» Դավիթ Զարիձե Ախալցխա, Շ. Ախալցիխելիի Իրավական
53 «Մեսխեթիի զարգացման կենտրոն» Դ. Գոգոլաձե, Գուրամ Խիթարիշվիլի, Թեմուր Գոգոլաձե Տնտեսական հիմնախնդիրների բարելավում, ձեռնարկատերերի իրավունքների պաշտպանություն
54 Բռնությունից պաշտպանման ազգային ցանցի Սամցխե-Ջավախքի տարածաշրջանային կոմիտե Նանա Բերիձե Ախալցխա, Կոստավաի փ. 899 11 00 41 Կանացի խորհրդատվւթյւն
55 Միություն «Մարադիոնի» Ղուրմաշվիլի Ուչա Ախալցխա, Պ. Իբերիի
56 Միություն «Ջավախք 2006» Թամիլա Ադվաձե Ախալցխա, Կոստավաի փ.
57 Սամցխե-Ջավախքի ինքնավարությունների ասոցիացիա Թամազ Պետրիաշվիլի Ախալցխա, Պ. Նաթենաձեի փ. 899 50 55 09 Համայնական
58 «Ղրելի» Մանանա Իաձե Ախալցխա, Ղրելի 893 25 59 09 Համայնական
59 Միություն «Դեմոկրատիա և իրավունք» Օթար Կաճկաճիշվիլի Ախալցխա, Ասպինձաի փ. Իրավական
60 Միություն «Սամցխե» Հայկ Պետրոսյան Ախալցխա, Միքուտիշվիլու փ. 899 95 20 66 Իրավական, փոքրամասնությունների իրավունքների պաշտպանություն
61 Վրաստանի ռեգիոնալ զարգացման կենտրոն Լելա Ծիթլանաձե Ախալցխա, Թամարաշվիլու
62 «Գրիգոլ Խանձդելու հասարակություն» Եպիսկոպոս Թեոդոր
63 Միություն «Երիտասարդ դեմոկրատների ալիանս» Թամազ Թամազաշվիլի Ախալցխա, Ռուսթավելու փ. 893 340 477 Հասարակական զարգացում
64 Երիտասարդական շահերի տուն «Արշալույս» Նաթիա Փեիքրիշվիլի Ախալցխա, Ասպինձայի փ.
65 Սամցխե - Ջավախքի հասարակական միություն «Երթ դեպի դեմոկրատիա» Գիորգի Իվանիձե
66 Միություն «Կանացի ռեգիոնալ կենտրոն Սամցխե Ջավախքում» Մարինա Գաչեչիլաձե
67 Ախալցխայի շրջանի հայ կանաց միություն Աիդա Աբոյան Ախալցխա, Ջաղելի փ.
68 Միություն «Համերաշխություն» Մզիա Մաիսուրաձե Ախալցխա, Ռուսթավելի փ.
69 Միաբանություն - 7 Նոնա Իվանիձե Ախալցխա, Ռուսթավելի փ.
70 Միություն «Ախալցխան մեր ընդհանուր տունն է» Սամվել Աղիկյան Ախալցխա, Կոստավա փ. 895 575 010
71 Ես-6 հեղինակային դպրոցի ծնողների և աշակերտների ասոցիացիա «Փեթակ» Ալեքսանդրե Քուրդանիձե Ախալցխա, Պ. Իբերիի փ.
72 Միություն «Հաղթանակ» Վերա Գեգչոդլյան Ախալցխա, Կոստավա փ
73 Միություն Բնության պաշտպանության հասարակություն «Օռբի» Գիորգի Ջանաշվիլի Ախալցխա, Մամվելիշվիլի փ. 899 95 91 77 Բնւթյան պաշտպանւթյւն
74 Ախալցխայի երիտասարդական կենտրոն WOLND WISION Մարինա Սուդաձե Ախալցխա, Կոստավա փ. 899 26 52 63
75 Հեռուստատեսություն «Իմպերիա» Լեվան Նիքաբաձե Ախալցխա, Թամար թագուհու փ. 899 29 66 48 Հեռուստատեսություն
76 Ախալցխայի չափահասների կրթության կենտրոն Խատիա Ջաշիաշվիլի Ախալցխա, Ռուսթավելի փ. 65 899 92 89 07 Կուլտուրական, լուսավորչական, կրթական
77 Ախալցխայի մեդիա կենտրոն Էկա Կոպաձե Ախալցխա, Անդրեա առաջին կոչվածի փ. 895 71 55 23 Լրատվության զարգացում



Ախալքալաքում արձանագրված կազմակերպությունների ցուցակ

№ Անվանում Կազմակերպության
ներկայացուցիչ Հասցե Հեռախոս Ոլորտ
1 Կազմակերպութուն Ա-Ինֆո Գաբրիելյան Արտակ Ախալքալաք Դարբինյան 11 899 92-13-88 Լրատվական կենտրոն
2 Միություն «Ժողովրդավարական զարգացման և ռեֆորմների օժանդակող կենտրոն» Գագիկ Յանդյան Նալբանդյան 45 Իրավական, մարդու իրավունքների պաշտպանություն, տնտեսական ռեֆորմների նպաստում
3 Միւթյւն «Հարավային Դարպաս» Ռիմա Ղարիբյան Ախալքալաք 899 49-33-67 Թերթ
4 «Վրաստանի փաստաբանական կոլեգիայի միություն» Ազատ Խորշիկյան Մեսրոպ Մաշտոցի 102
5 Միություն «Ինտերնացիոնալական հարաբերւթյւններ-հասարակական կարծիք» Սաշա Մովոյան Իրավական
6 Հեռուստասեսություն Քթոյան Վալիկ Ախալքալաք Հեռուստասեսություն
7 Ֆերմերների զարգացման կազմակերպություն Սամվել Սրմիկյան Ախալքալաք 899 57-42-71 Ֆերմերների միաբանություն
8 Միություն «Սիրգվա» Մարինա Մուրջիկնելի գ. Բարալեթ 899 22-81-77 Սոցիալական, համայնական
9 Բիզնես կենտրոն Մախարե Մացուկատով Ախալքալաք Ազատության փ. 899 54-09-88 Փոքր բիզնեսի զարգացում
10 Միւթյւն «Տարածաշրջանային քաղաքացիական նախաձեռնություններ ժողովրդական զարգացման համար Սամցխե Ջավախքում» Լևոն Լեվանյան Չարենցի 14 899 54-34-77 Իրավական, մարդւ իրավունքների պաշտպանություն
11 Միություն «Ակունք» Մելս Թորոսյան Ազատւթյան 36-6 899 18 81 56 Հրատարակչություն
12 Միություն «Ժողովրդական զարգացում» Ժամկոչյան Աննա Ախալքալաք 855 17 56 27 Ժողովրդական զարգացման նպաստում Ջավախքում
13 Քաղաքացիական կրթություն իրավական պետության համար ECMI Սեդա Մելիքյան Ախալքալաք Կեցխովելի փ. 899 95 93 73 Լուսավորչական
14 Միւթյուն «Գիտւթյուն» Ջեմմա Կարոյան Ազատության փ., 74 Լուսավորչական
15 Ջավախքի Հույների միություն «Ալեքսանդրոս» Միքաել Կոլիկիդի Ախալքալաք Դերժինսկու փ. 899 17 21 89 Լուսավորչական, հունական լեզվի տիրապետելու և հունական կուլտւրայի վերականգնում-պահպանում
16 Միություն «Խանդո» Սամվել Խոդիկյան Ախալքալաք 899 95 25 82 Լուսավորչական, Տիկնիկային թատրոն
17 Միություն «Կանայք Ջավախքի ապագայի համար» Դալի Ախդգոմելաձե Ախալքալաք Կնունյանց փ. 899 90 17 16 Իրավական խորհրդատվւթյւն
18 «Կանաց» միություն Նազելի Դեմիրճյան Ախալքալաք
19 Ժողովրդական շարժում «Ջավախք» Ստեփան Հակոբյան Ախալքալաք Մաշտոցի փ.
20 Միություն «Աբջարաուլի» Պաատա Նաթենաձե Ախալքալաք
21 Միւթյւն «Շարժւմ արդարության համար» Գ. Պետրոսյան Ախալքալաք Մաշտոցի փ.
22 Ախալքալաքի Երիտասարդական միություն Վարդան Հակոբյան Ախալքալաք
23 Ախալքալաքի չափահասների կրթության կենտրոն Գագիկ Յանդյան Ախալքալաք Չարենցի 19 899 20 83 35 Լուսավորչական










Ասպինձայում արձանագրուած կազմակերպությունների ցուցակ

№ Անվանում Կազմակերպության
ներկայացուցիչ Հասցե Հեռախոս Ոլորտ
1 Համայնական կազմակերպւթյւն «Խզաբավրա» Փիլիշվիլի Լիա Պլաճիաշվիլի Կոնստանտին գ. Խզաբավրա
2 Համայնական կազմակերպւթյւն «Ածխվիտա» Մզիա(Եսմա)
Զվարիձե, Եկա Դիասամիձե գ. Ածխվիտա 826521810(Եկա)
3 Ասպինձայի հասարակության զարգացման միություն «Ապագայի համար» Զազա Զեդգինիձե ա. Ասպինձա
4 Ասպինձայի «Ֆերմերների միւթյւն» Զիմշեր Մճեդլիշվիլի ա. Ասպինձա
5 Ասոցիացիա «Ասպինձայի զարգացման միություն» Գիա Դիասամիձե ա. Ասպինձա
6 «Լույս» Գիվի Մելիքիձե ա. Ասպինձա Սոցիալական
7 Միություն «Ասպինձա» Ջամբուլ Խոսրեվանիձե ա. Ասպինձա
8 Հեռուստա-ռադիո լրատվություն Մզիա Մախրաձե Մանանա Կիկնաձե ա. Ասպինձա Լրատվական
9 Մանկավարժական միություն Մթվարիսա Զեդգինիձե ա. Ասպինձա, Էրեկլե 2-րդի փ.










Բորժոմիում արձանագրված կազմակերպությունների ցուցակ

№ Անվանում Կազմակերպության
ներկայացուցիչ Հասցե Հեռախոս Ոլորտ
1 «Բիո ոլորտ» Մեվլուդ Չադունելի Ինաուրիի փ., N 12 Տարածաշրջանի շրջակայքի պաշտպանության հիմնախնդիրների հայտնաբերում
2 Բորջոմ-Խարագ. տարածաշրջանի շրջակայքի պաշտպանության զարգացման ասոցիացիա «Զեկառի» Զուրաբ Ավալիշվիլի Բորժոմ, Մեսխեթի փ.
3 Միություն «Բարձր լեռնային տարածաշրջանի զարգացում» Քեթեվան Նոզաձե Ռութաւելիի փ.
4 Միություն «Կինը և հասարակությունը» Ի. Լոմիձե Բորջոմի, Ռուսթավելի փ.
5 «Աբխազիայի-ռազմական միություն» Զամբուլ Բուրուլավա Ռուսթավելիի N1 Բորժոմում բնակվող գաղթականներին օգնության տրամադրում
6 «Ժողովրդի դրության միություն» Թելման Խելիսուփալի Բարեգործական գործարարություն, սոցիալապես անպաշտպան անձերի և Բորժոմում գտնվող էթնիկական խմբերին օգնության տրամադրում
7 Միություն «Բորժոմ» Իրակլի Գիուաշվիլի Բորժոմի, Ջորջաձեի փ.
8 Սամցխե-Ջավախեթի զլմ-ների զարգացման տարածաշրջանային ասոցիացիա Տրիստան Ցուցքիրիձե Բորժոմի Ռուսթավելի փ. Զլմ-ների զարգացում
9 «Աֆղանստանի հաշվանդամների միություն» Մերաբ Տալախաձե Ռուսթավելիի 1 «Աֆղանստանի հաշվանդամների և Աբխազիայում պայքարողների մասին հոգածություն
10 Բորժոմի տուրիզմի լրատվական կենտրոն Գոգոլաձե Զաուրի Բորժոմ, Ռուսթավելի փ.
11 Բորջոմի հույների միություն «Անատոլի» Ալեքսի Դվանով Գ. Ցիխիսջվարի 899564524 Հույն բնակչության ազգային, կուլտուրական, սոցիալական պահանջների բավարարում
12 Ակումբ «Չեմպիոն» Գիորգի Մաղրաձե Սաակաձեի 3 2 20 84 Սպորտի հռչակման համար մացւմներ
13 Միություն «Կովկաս» Մարինա Գելաշվիլի Բորժոմի Ռուսթավելի փ.
14 Միություն «Կանանց իրավունքների համար» Մանանա Օրջոնիկիձե Ռուսթավելիի 1 2 46 05 Կանանց իրավունքների պաշտպանության մասին հոգածություն
15 Էկոլոգիական զարգացման կենտրոն «Տաո» Իլիա Մամուլաշվիլի Բորժոմի, Մեսխեթի փ.











Ադիգենում արձանագրված կազմակերպությունների ցուցակ

№ Անվանում Կազմակերպւթյան
ներկայացուցիչ Հասցե Հեռախոս Ոլորտ
1 Միություն «Մեսխ» Գիորգի Գելաձե գ. Ուդե Շրջակայքի պաշտպանում
2 Վրաստանի «Կարատե-ԴՈ»-ի ազգային դաշնության մեսխեթիի «Կարատե-ԴՈ»-ի մասնաճյուղ Գրիգոլ Չիլաշվիլի Ադիգեն Սպորտ
3 Ջուր օգտագործողների ասոցիացիա «Խավարում» Ստեփանե Չիլինգարիշվիլի գ. Արալ Ջրի մատակարարում
4 Միություն «Քաղաքացիական զարգացման աստղադիտարան» Նուցա Գոգոլաձե Աբասթումանի լեռ-Խանոբիլ աստղադիտարան Իրավական բնավորւթյւն
5 «Կատարզիս-առաքինության տուն» Զումբեր Ռոբաքիձե ա. Ադիգեն Քաղաքացիների հոգևոր միաբանություն, նյութական օգնություն
10 Միություն «Ոցխե» Բոչիկաշվիլի Սվետլանա գ. Բենարա
11 Միություն «Խվանա» Թամար Մաթոշվիլի գ. Արալ
12 Միություն «Հավասարություն» Բեժան Կաճկաճիշվիլի գ. Արալ
13 Միություն «Ադիգեն 2004» Վաժա Մերաբիշվիլի ա. Ադիգեն
14 Միություն «Մեդան» Նոնա Ախալկացի ա. Ադիգեն










Նինոծմինդայում արձանագրված կազմակերպությունների ցուցակ

№ Անվանում Կազմակերպւթյան
ներկայացուցիչ Հասցե Հեռախոս Ոլորտ
1
2 Նինոծմինդայի երիտասարդական կենտրոն «WOLND WISION» Նարինե Գինոսյան Նինոծմինդա Դուխաբորների փ. 899 90 63 32
3 Վրաստանի Դուխաբորների կրոնական համայնք գ. Գորելովկա Դուխաբորների սոցիալական և տնտեսական հիմնախնդիրները
4 Սամցխե-Ջավախքի սպառնողների միություն Արմեն Դարբինյան, Հայկ Գարելյան Նինոծմինդա, Ռուսթավելու 3 899 54 92 08 Մարդկանց իրավւնքների պաշտպանում, իրավական խորհրդատվություն
5 Կանանց կազմակերպություն «Արոս» Նարինե Գինոսյան Ռուսթավելի 7 899 90 63 32 Կանանց իրավունքներ
6 Հեռւստատեսություն «Փարվանա» Կոնստանտին Վարդանյան Չկալովի 11 826 12 21 17 Ռադիո, հեռուստատեսություն
7 Ժողովրդական զարգացման միություն Արտեմ Վարդանյան Սուրեն Մարտիրոսյան Քութաիսիի 17 899 18 08 82 Երիտասարդական հիմնախնդիրներ
8 Համակարգչային և տպագրական սպասարկման կենտրոն Վարդան Սավոյան Հովհաննես Իրիցյան Ազատւթյան 8 826 12 22 04 Համակարգչային և տպագրական սպասարկում
9 Միություն «Լեռնաշխարհ» Վալերի Արաբյան Դավիթ Շինարարի 36 Թերթ «Լեռնաշխարհի» հրատարակում
10 Ջավախքի մարդու առողջապահության հասարակության ասոցիացիա Արմեն Վարդանյան Նինոծմինդա, Կամոի 29 826 12 28 68 Առողջության և բնության պաշտպանության
11 Միություն «Հոգու փրկության համար» Թաքուհի Վարդանյան Նինոծմինդա, Մաշտոցի 10 899 45 20 55 Լուսավորչական
12 Միություն «Մ.Կ.Ո.» Գևորգ Մոսոյան Նինոծմինդա
13 Վրացական լեզվի զարգացման ասոցիացիա Նանուլի Միքաձե Նինոծմինդա
14 Սամցխե-Ջավախքի մանկավարժների ասոցիացիա Քեթևան Նասխիդաշվիլի Նինոծմինդա











Go to the top of the page
 
+Quote Post

Posts in this topic
Vahe_Sargsyan   Վահե Սարգսյան   Jul 28 2008, 02:00 PM
Vahagn   Վահե ջա...   Jul 29 2008, 02:35 AM
Vahagn   Քո հոդվ...   Jul 29 2008, 02:40 AM
Vahe_Sargsyan   04.08.2008 | 00:14 Ջավա...   Aug 7 2008, 02:48 PM
Vahe_Sargsyan   Վրաստան...   Aug 7 2008, 02:52 PM
Vahe_Sargsyan   ՀԱՅ-ՎՐԱ...   Aug 7 2008, 02:56 PM
Vahagn   Լավ հոդ...   Aug 8 2008, 12:51 AM
Vahe_Sargsyan   Լավ հոդ...   Aug 15 2008, 01:35 PM
Belle   Լավ հոդ...   Sep 5 2008, 08:29 PM
Vahe_Sargsyan   Վրաստան...   Aug 15 2008, 01:25 PM
Javakhk   Բարեւ Ձ...   Aug 24 2008, 10:07 PM
Vahagn   Belle ջան, այ...   Sep 6 2008, 02:30 PM
Belle   Belle ջան, այ...   Sep 9 2008, 03:54 PM
Vahagn   [quote name='Vahagn' post='11049' date='Sep 6 2008...   Sep 12 2008, 02:22 AM
Belle   [quote name='Vahagn' post='11049' date='Sep 6 2008...   Sep 13 2008, 08:53 AM
Vahagn   Երբեմն ...   Sep 15 2008, 12:25 AM
Vahe_Sargsyan   Երբեմն ...   Oct 26 2008, 10:06 AM
Vahe_Sargsyan   Երբեմն ...   Oct 31 2009, 05:06 PM
Vahe_Sargsyan   Ապագայո...   Oct 26 2008, 10:03 AM
Vahe_Sargsyan   Ապագայո...   Nov 1 2008, 05:08 PM
Vahe_Sargsyan   Ապագայո...   Oct 31 2009, 05:13 PM
Vahe_Sargsyan   17.10.2008 | 02:56 Սամց...   Oct 26 2008, 10:11 AM
Vahe_Sargsyan   Հոդվածը ...   Oct 26 2008, 10:19 AM
Vahagn   Այո, Ախա...   Oct 26 2008, 12:18 PM
Vahagn   Վահե ջա...   Oct 26 2008, 12:40 PM
Vahe_Sargsyan   Վահե ջա...   Nov 1 2008, 05:13 PM
Javakhk   Այո, Փոկ...   Oct 26 2008, 08:14 PM
Belle   Այո, Փոկ...   Oct 27 2008, 01:51 PM
Belle   թեմայի ...   Oct 27 2008, 01:45 PM
Javakhk   թեմայի ...   Oct 27 2008, 07:20 PM
Vahagn   Տիա մէ ֆ...   Nov 5 2008, 03:57 PM
Vahagn   http://ru.wikipedia.org/wiki/Ца...;...   Nov 6 2008, 06:58 PM
Vahe_Sargsyan   [url=http://ru.wikipedia.org/wiki/Ца...   Nov 6 2008, 07:28 PM
Vahagn   Tia me lav linkm a: http://utopia.duth.gr/~atsamou...   Nov 8 2008, 02:17 AM
Javakhk   Եսա տիա ...   Nov 8 2008, 09:16 PM
Vahe_Sargsyan   http://mitq.org/?l=rus&id=12&news=1683 ht...   Mar 12 2009, 05:54 PM
Vahe_Sargsyan   ՆՈՐ ԳԻՐ...   Mar 12 2009, 05:58 PM
Vahe_Sargsyan   Շատ շնո...   Mar 18 2009, 05:12 PM
Javakhk   Շնորհավ...   Mar 12 2009, 07:53 PM
Vahe_Sargsyan   Հակոբ Ա...   Mar 18 2009, 05:03 PM
Vahe_Sargsyan   «Ջավախք» ...   Mar 18 2009, 05:14 PM
Vahe_Sargsyan   Ջավախք-...   Mar 29 2009, 12:01 PM
Vahe_Sargsyan   Ջավախքո...   Mar 29 2009, 12:09 PM
Vahe_Sargsyan   19:28 10/04/2009 ՋԱՎԱ...   Apr 11 2009, 04:33 PM
Parvanuhi   19:28 10/04/2009 ՋԱՎԱ...   Apr 16 2009, 12:17 AM
Vahe_Sargsyan   Ջավախքի...   Apr 15 2009, 11:47 PM
Javakhk   7 Ջավախք...   Apr 16 2009, 12:24 AM
Vahe_Sargsyan   Իհարկե ...   Apr 22 2009, 03:47 PM
Vahe_Sargsyan   «Հոբելյ...   Apr 27 2009, 11:41 AM
Vahe_Sargsyan   ՀԱՅ-ՎՐԱ...   Apr 29 2009, 06:38 PM
Vahagn   Սահմանը ...   May 4 2009, 09:14 AM
Vahagn   Վահե ջա...   Jul 8 2009, 03:53 PM
Vahe_Sargsyan   Երկքաղա...   Jul 16 2009, 04:34 PM
Vahe_Sargsyan   Մ. Սահակ...   Jul 16 2009, 04:36 PM
Vahe_Sargsyan   Новости ...   Jul 16 2009, 04:38 PM
Vahe_Sargsyan   Վերահսկ...   Jul 16 2009, 04:40 PM
Vahe_Sargsyan   Շքամուտ...   Jul 16 2009, 04:41 PM
Vahe_Sargsyan   Ջավախահ...   Jul 16 2009, 04:43 PM
Vahe_Sargsyan   03 Մարտի 2009 ...   Jul 16 2009, 04:44 PM
Vahe_Sargsyan   Հրատարա...   Jul 29 2009, 09:16 PM
Vahe_Sargsyan   Ջավախքի ...   Jul 31 2009, 05:03 PM
Javakhk   Ի դեպ, "Հ...   Jul 31 2009, 09:45 PM
Vahe_Sargsyan   03/08/09 թ. http://www.mitq.org/?l=arm...   Aug 3 2009, 10:57 AM
Vahe_Sargsyan   03/08/09 թ. http://www.mitq.org/?l=arm...   Aug 3 2009, 04:26 PM
ХачП   Я бы пос...   Aug 3 2009, 04:43 PM
Javakhk   Ваэ, чем ...   Aug 3 2009, 06:36 PM
Vahagn   Можно, к ...   Aug 3 2009, 06:52 PM
Vahe_Sargsyan   «Ջավախա...   Sep 2 2009, 08:28 PM
Vahagn   Ոգեւորվ...   Sep 3 2009, 12:12 AM
Vahe_Sargsyan   ԱՇՈւՂ Ա...   Sep 4 2009, 04:16 PM
Vahagn   ԳԱՐՈՒՆԸ ...   Sep 11 2009, 10:26 AM
Vahe_Sargsyan   1998 թվական...   Sep 8 2009, 01:09 PM
Vahagn   1998 թվական...   Sep 11 2009, 10:20 AM
Vahe_Sargsyan   «Դուք գր...   Sep 9 2009, 12:34 PM
Vahe_Sargsyan   Բողոքի ...   Sep 11 2009, 09:25 AM
Vahe_Sargsyan   «Սահման...   Sep 11 2009, 10:45 AM
Vahe_Sargsyan   «Հայերե...   Sep 14 2009, 09:15 PM
Abul   "Վրաստա...   Sep 14 2009, 09:29 PM
Vahe_Sargsyan   From Soviet borders to independent states: Armenia...   Sep 16 2009, 05:37 PM
Vahe_Sargsyan   «ԱԶԳ» ՕՐԱ...   Sep 17 2009, 05:26 PM
Vahe_Sargsyan   ԿՈՉ ՋԱՎ...   Oct 23 2009, 11:34 AM
Vahe_Sargsyan   Ջավախքի ...   Oct 23 2009, 11:39 AM
Vahe_Sargsyan   ՀՀ-ի իրա...   Oct 25 2009, 05:52 PM
Vahagn   Շնորհակ...   Oct 25 2009, 07:23 PM
Vahe_Sargsyan   Վրացինե...   Oct 26 2009, 02:21 PM
Vahagn   Javakhk1915-23.com In the series: Northern Gates ...   Oct 27 2009, 01:06 PM
Vahe_Sargsyan   Գլխավոր ...   Oct 28 2009, 10:12 AM
Vahe_Sargsyan   ԼՐԱՏՎՈւ...   Oct 31 2009, 03:03 PM
Vahe_Sargsyan   18:48 30/10/2009 » Քաղա...   Oct 31 2009, 03:27 PM
Vahagn   Պատկերա...   Nov 2 2009, 09:43 PM
Vahe_Sargsyan   Պատկերա...   Nov 5 2009, 06:47 PM
Vahagn   [quote name='Vahagn' post='12811' date='Nov 2 2009...   Nov 5 2009, 11:16 PM
Vahe_Sargsyan   1992 թվական...   Nov 7 2009, 12:26 PM
Vahagn   Շնորհակ...   Nov 8 2009, 08:27 PM
Vahe_Sargsyan   Շնորհակ...   Nov 17 2009, 03:56 PM
Vahe_Sargsyan   [quote name='Vahagn' post='12838' date='Nov 8 2009...   Nov 17 2009, 03:57 PM
Vahagn   [url=http://armar.am/2009/11/11/ջա...   Nov 17 2009, 06:05 PM
Vahe_Sargsyan   Գլխավոր ...   Nov 17 2009, 03:54 PM
Vahe_Sargsyan   …ԵՎ ԿԱՌ...   Nov 18 2009, 01:23 PM
Vahagn   Ահա այդ ...   Nov 18 2009, 07:54 PM
2 Pages V   1 2 >


Fast ReplyReply to this topicStart new topic
1 User(s) are reading this topic (1 Guests and 0 Anonymous Users)
0 Members:

 



Lo-Fi Version Time is now: 31st October 2014 - 07:23 PM